Hoeveel huishoudens variabel energiecontract? ACM en CBS

Volgens de ACM hadden in juli 2026 37 procent van de huishoudens een variabel energiecontract, tegen 55 procent vast en 8 procent dynamisch (Energiemonitor, 13 augustus 2026). Hoeveel huishoudens variabel energiecontract hebben, hangt af van wie telt: het CBS komt voor 2025 op 47 procent van de energiecontracten.

Hoeveel huishoudens variabel energiecontract? ACM en CBS

De meest recente ACM-stand met aandelen die wij vonden is die van juli 2026, gepubliceerd in de Energiemonitor van 13 augustus 2026: 55 procent vast, 37 procent variabel en 8 procent dynamisch. Een aantal huishoudens of een onderzoeksmethode noemt die pagina niet.

Absolute aantallen vonden wij niet; de bronnen noemen percentages. Een apart cijfer voor alleen stroom of alleen gas vonden we ook niet.

Hoe is het aandeel variabel veranderd sinds 2021?

De ACM publiceert de aandelen in losse berichten. Hieronder staan ze op datum van het bericht.

Onze eigen rekensom: het aandeel variabel is in het bericht over juli 2026 (37 procent) 18 procentpunt lager dan in het bericht van december 2023 (55 procent) en 3 procentpunt lager dan eind 2025 (ongeveer 40 procent). Het komt uit losse ACM-berichten met elk een eigen meetmoment, niet uit één reeks.

Waarom verschillen de cijfers van ACM en CBS?

Het CBS telt energiecontracten, geen huishoudens, en kent alleen vast en variabel. Over 2025 komt het CBS op 53 procent vast en 47 procent variabel. Dat is een andere telling dan die van de ACM; de cijfers zijn niet bij elkaar op te tellen of direct te vergelijken.

Dynamisch komt op de CBS-pagina niet voor; of het CBS dat bij variabel telt, staat niet in de tekst. Onze eigen lezing, een aanname: 47 procent ligt dicht bij 40 plus 7 procent van de ACM voor eind 2025. Milieu Centraal noemt voor december 2025 54 procent vast, 39 procent variabel en 7 procent dynamisch, zonder bronvermelding; de ACM noemde voor eind 2025 ongeveer 53, 40 en 7 procent.

Waarom zitten nog zoveel huishoudens in een variabel contract?

Onze eigen lezing: een deel van het antwoord is de afloop van een vast contract. Volgens ConsuWijzer verandert je vaste tarief in een variabel tarief als de contractperiode afloopt, en laat de leverancier je de nieuwe tarieven minstens 30 dagen vooraf weten. De Consumentenbond (bijgewerkt op 11 mei 2026) schrijft dat veel mensen daardoor een variabel energiecontract hebben zonder dat ze er bewust voor kozen, en dat dit niet voordelig hoeft te zijn.

In 2022 en 2023 stopten leveranciers volgens het CBS tijdelijk met het aanbieden van vaste contracten; wie zijn vaste contract zag aflopen, viel terug op variabel. Het CBS noemt dat als verklaring voor het aandeel variabel in 2023 (67 procent).

In maart en april 2026 kwamen er volgens de ACM (16 juli 2026) netto 110.000 en 40.000 vaste contracten bij, tegen circa 25.000 per maand een jaar eerder; in mei was er een netto-daling van 17.000. Die groei kwam vooral van huishoudens die daarvoor een variabel contract bij dezelfde leverancier hadden. De ACM schrijft op 13 augustus 2026 dat het erop kan duiden dat consumenten, door de relatief hoge tarieven van vaste contracten, afwachten en een variabel of dynamisch contract nemen. Dat is een duiding, geen meting.

Het CBS rekent ook per woningtype. In 2025 was 58 procent van de energiecontracten van woningeigenaren vast, tegen 50 procent bij huurders van een woningcorporatie en 47 procent bij huurders van een private woning. Het CBS schrijft dat dit mogelijk komt doordat woningeigenaren actiever zijn als zij een vast energiecontract afsluiten. Wat een variabel energiecontract precies is, lees je in ons artikel over het variabel energiecontract. Hoe opzeggen werkt, staat bij variabel energiecontract opzeggen.

Wat betekent variabel voor je prijs, bij gas en bij stroom?

Bij een variabel contract mag de leverancier het tarief per kWh en per m3 veranderen. Volgens ConsuWijzer gebeurt dat meestal op vaste momenten in het jaar, bijvoorbeeld elke 3 maanden; vaker mag alleen als het duidelijk in het contract of de algemene voorwaarden staat. Milieu Centraal schrijft dat je minimaal één maand van tevoren hoort wat de nieuwe tarieven zijn.

In het standaard modelcontract met variabele tarieven kan het tarief vier keer per jaar wijzigen: op 1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober (ACM-besluit van 12 december 2025). Het oude modelcontract liet twee wijzigingen toe. De nieuwe modelcontracten gelden formeel vanaf 1 januari 2026; de ACM verwacht dat leveranciers ze uiterlijk 1 april 2026 aanbieden. Op 11 september 2026 schrijft de ACM: bij een variabel contract wijzigen de tarieven meestal vier keer per jaar en kunnen ze zowel dalen als stijgen.

Wat er gebeurde per 1 juli 2026, laat het verschil tussen gas en stroom zien. Volgens de ACM (16 juli 2026) stegen de variabele gastarieven met circa 7 procent, waarmee ze 12 procent hoger liggen dan vlak voor de oorlog in Iran. De variabele stroomtarieven stegen met circa 3 procent.

Hoe variabel zich verhoudt tot vast in het aanbod, laten de medianen zien die de Consumentenbond van ACM-cijfers publiceert (bijgewerkt op 5 oktober 2026; de prijsbasis staat er niet bij):

Het gaat om het midden (de mediaan) van de prijzen van aangeboden contracten in één maand. Dat zegt niet welk type voor jou het goedkoopst is; alle drie de typen naast elkaar staan in ons artikel vast, variabel of dynamisch.

Veelgestelde vragen

Hoeveel mensen hebben nog een variabel energiecontract?

Volgens de ACM had in juli 2026 37 procent van de huishoudens een variabel contract, tegen 55 procent vast en 8 procent dynamisch (Energiemonitor, 13 augustus 2026). Het CBS komt over 2025 op 47 procent van de energiecontracten, een andere telling.

Is het aandeel variabel gestegen of gedaald?

Dat hangt af van de periode. In 2022 meldde de ACM een stijging van 50 naar 56 procent in een half jaar. In het bericht van 6 december 2023 noemde de ACM 55 procent, in dat van 19 december 2025 ongeveer 40 procent en in dat van 13 augustus 2026 (stand juli) 37 procent, in losse berichten.

Waarom verschilt het CBS-cijfer (47 procent) van dat van de ACM (37 tot 40 procent)?

Het CBS telt energiecontracten in twee categorieën, vast en variabel. De ACM telt huishoudens in drie categorieën. Ook de peildatum verschilt: het CBS-cijfer is over 2025.

Hoe vaak mag mijn tarief veranderen bij een variabel contract?

Volgens ConsuWijzer gebeurt dat meestal op vaste momenten in het jaar, bijvoorbeeld elke 3 maanden. In het standaard modelcontract zijn de data 1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober. Vaker mag alleen als dat duidelijk in je contract of de algemene voorwaarden staat.

Zit ik automatisch in een variabel contract als mijn vaste contract afloopt?

Volgens ConsuWijzer verandert je vaste tarief dan in een variabel tarief. De leverancier laat je de nieuwe tarieven minstens 30 dagen vooraf weten.

Bij EnergieSignaal krijg je een bericht als stroom goedkoop is.

Lees verder: Ervaringen met een dynamisch energiecontract: wat zeggen de bronnen?.

Lees ook

ContractenErvaringen dynamisch energiecontract: wat zeggen de bronnen?

ContractenNadelen variabel energiecontract: de risico's op een rij