Waarom is een vast energiecontract duurder?

Waarom is een vast energiecontract duurder? Vaak omdat je met een vast tarief een risico-opslag betaalt: een prijs voor de zekerheid dat je tarief niet omhoog gaat. Duurder is het alleen niet altijd: in december 2023 en februari 2024 waren vaste contracten volgens de ACM juist goedkoper dan variabele.

Waarom is een vast energiecontract duurder dan variabel?

Omdat je bij een vast contract zekerheid koopt. Je betaalt dezelfde prijs, ook als de markt stijgt (ConsuWijzer). Dat risico ligt bij de leverancier, en daarvoor rekent hij een opslag op de inkoopprijs. Bij een variabel of dynamisch contract draag je een deel van dat risico zelf, en daarom ligt het tarief vaak lager. Vaak, niet altijd.

Wat is een risico-opslag in een energiecontract?

Een leverancier koopt de energie die hij aan jou levert lang voordat jij haar gebruikt in. Valt de winter zachter uit dan verwacht, dan is er te veel ingekocht en moet de rest misschien tegen een lagere prijs worden doorverkocht (ACM). Bij een vaste prijs draagt de leverancier dat risico, niet jij. De opslag is de vergoeding daarvoor.

In 2023 zat die volgens de ACM, bij de drie grootste leveranciers, rond de 10% van de kale leveringsprijs: de prijs zonder belasting, energieheffing en netwerkkosten. De ACM noemt haar percentages een illustratie, omdat zij de precieze tariefopbouw niet publiceert. Een recenter cijfer vonden wij niet, dus een percentage voor nu noemen we niet.

Verdient de leverancier extra aan de risico-opslag?

Volgens de ACM niet. Leveranciers bepalen de opslag zo dat die gemiddeld gelijk is aan de kosten van het bij- of verkopen van energie. Mee- en tegenvallers vallen gemiddeld tegen elkaar weg, en er wordt geen extra geld mee verdiend. De winst op de tarieven van de drie grootste leveranciers lag in 2022 tussen 0 en 5% (nettomarge in procenten van de omzet). Voor jou als klant kan de opslag achteraf te hoog of te laag blijken; dat is onze eigen conclusie uit de ACM-uitleg.

Is een vast energiecontract altijd duurder dan variabel?

Nee. In december 2023 en februari 2024 waren vaste contracten volgens de ACM goedkoper dan variabele. In september 2026 lag het aanbod voor 1 jaar vast bij gas juist boven variabel; in september 2025 lag het eronder:

Bron: Consumentenbond, pagina gasprijs, bijgewerkt op 5 oktober 2026, met cijfers van de ACM. Alleen gas, geen stroom; of belasting erin zit, staat niet op de pagina. Onze eigen rekensom: in september 2026 lag 1-jarig vast 0,11 euro per m³ boven variabel (1,60 min 1,49, ongeveer 7,4%), in september 2025 juist 0,06 euro eronder (1,24 tegen 1,30, ongeveer 4,6%). Een vaste regel bestaat dus niet. De tabel toont een mediaan van het hele aanbod, alleen voor gas. Ons overzicht van vast, variabel of dynamisch rekent met het gemiddelde van de tien goedkoopste vaste contracten tegenover alle variabele contracten. Dat is een andere vergelijking; onze eigen lezing, geen bron: daarom zijn de uitkomsten niet naast elkaar te leggen. De drie contractvormen zelf vergelijk je in ons artikel over een vast, variabel of dynamisch contract.

Waarom volgt een nieuw vast aanbod de markt zo snel?

Omdat de leverancier bij een vast contract volgens de ACM vaak kort voor het aanbod inkoopt, voor de hele looptijd. Bij variabele contracten wordt vaak langer van tevoren ingekocht, maar voor een kortere periode, zoals een kwartaal. Daarna past de leverancier het tarief aan. Dat een vast contract gefaseerd wordt ingekocht over de looptijd, vonden wij in geen enkele bron; de ACM beschrijft juist dat er vaak kort voor het aanbod voor de hele looptijd wordt ingekocht.

In juli 2026 stegen vaste contracten volgens de ACM met 5 tot 11% ten opzichte van de maand ervoor. Variabele tarieven worden op de momenten uit het contract aangepast, bij een deel van de contracten per kwartaal: per 1 juli was er een duidelijke stijging bij gas, per 1 augustus een lichte. In juni 2026 lagen vaste tarieven ongeveer 13% boven het niveau van vóór de oorlog in Iran, terwijl veel variabele tarieven nog niet waren gestegen. Dat vast daardoor tijdelijk boven variabel kan uitkomen, is onze eigen conclusie. Het werkt ook andersom als de markt daalt.

Waarom lag het dynamische stroomtarief de afgelopen jaren vaak lager dan vast?

Omdat een leverancier bij een dynamisch contract geen risico-opslag hoeft te rekenen voor het vooraf inkopen, schrijft de Consumentenbond. De afgelopen jaren lag het gemiddelde dynamische stroomtarief daardoor vaak lager dan het gemiddelde vaste tarief. Dat is geen garantie: een dynamisch contract is niet altijd de voordeligste keuze, en de groothandelsprijs werkt de volgende dag al door in je tarief, dus je draagt het risico zelf. Meer daarover staat bij het dynamisch energiecontract.

Bij EnergieSignaal houden we de stroomprijs voor je in de gaten. Wij sturen je een bericht als stroom goedkoop is, ook als je een vast contract hebt. Zo werkt het.

Is een langer contract duurder dan een contract van één jaar?

Niet per se. Bij gas schrijft de Consumentenbond dat een langer contract over het algemeen duurder is dan een 1-jarig of variabel contract, maar dat dat niet altijd zo hoeft te zijn. In de tabel lag 2- of meerjarig vast in september 2026 onder 1-jarig vast (1,51 tegen 1,60), in september 2025 erboven (1,30 tegen 1,24). Dat een langer contract de leverancier langer risico laat dragen is logisch, maar de ACM publiceert geen opslag per looptijd. Hoe je tussentijds weggaat, staat bij energiecontract overstappen of opzeggen.

Wat krijg je ervoor terug?

Prijszekerheid. Met een vast tarief betaal je niet meer als de prijzen stijgen, maar je hebt ook geen voordeel als ze dalen (ConsuWijzer). Belastingen en netbeheerkosten kunnen tijdens de looptijd wel veranderen. Voor vaste gascontracten schreef de ACM op 6 augustus 2026 dat de prijs niet mag stijgen door ETS-2 en de bijmengverplichting voor groen gas; vooralsnog ziet zij alleen een wijzigingsmogelijkheid bij netbeheerkosten, energiebelasting of btw. Of dat in nieuwe aanbiedingen al is ingeprijsd, hebben wij niet kunnen nagaan.

Veelgestelde vragen

Waarom is een vast energiecontract duurder dan een variabel contract?

Omdat je met een vast tarief zekerheid koopt. De leverancier rekent daarvoor een risico-opslag, volgens de ACM te vergelijken met een verzekeringspremie. Vast is niet altijd duurder: in december 2023 en februari 2024 waren vaste contracten volgens de ACM goedkoper dan variabele.

Verdient de leverancier extra aan een vast contract?

Volgens de ACM niet: de opslag is gemiddeld gelijk aan de kosten, mee- en tegenvallers vallen tegen elkaar weg en er wordt geen extra geld mee verdiend. De nettomarge (winst) van de drie grootste leveranciers lag in 2022 tussen 0 en 5% van de omzet.

Hoe hoog is de risico-opslag in een vast energiecontract?

Volgens de ACM rond de 10% van de kale leveringsprijs, in het eerste kwartaal van 2023 bij de drie grootste leveranciers, en de ACM noemt de percentages een illustratie. Een recenter cijfer hebben wij niet gevonden.

Is dynamisch goedkoper dan vast?

De afgelopen jaren lag het gemiddelde dynamische stroomtarief vaak lager dan het gemiddelde vaste tarief, schrijft de Consumentenbond. Een garantie is dat niet, en je draagt het prijsrisico zelf.

Lees verder: Opzegvergoeding vast energiecontract: wanneer betaal je en hoeveel?.

Lees ook

ContractenOpzegvergoeding vast energiecontract: wanneer betaal je en hoeveel?

ContractenDynamisch energiecontract: voor wie is het slim?