Zo controleer je of je zonnepanelen genoeg opbrengen

Zonnepanelen doen hun werk stil, en daardoor merk je niet snel dat ze minder opleveren dan zou kunnen. Hieronder lees je hoeveel ze ongeveer horen op te leveren, wat de uitkomst beïnvloedt en waaraan je een probleem herkent.

Hoeveel horen je panelen op te leveren?

Een eerlijke vergelijking begint met een verwachting. Milieu Centraal rekent voor dat zes zonnepanelen ongeveer 2.300 kWh per jaar opwekken en tien panelen ongeveer 3.800 kWh. Het gaat daarbij om moderne panelen van gemiddeld 435 wattpiek (Wp). Wattpiek is het maximale vermogen van een paneel onder ideale omstandigheden.

Eigen berekening: tien panelen van 435 Wp is samen 4.350 Wp. Als ze 3.800 kWh opleveren, is dat ongeveer 0,87 kWh per Wp per jaar. Je kunt dus een grove verwachting maken met: aantal panelen × Wp per paneel × 0,87. Het is een gemiddelde en geen garantie. Hoeveel jij haalt, hangt af van je dak en van het weer van dat jaar. Milieu Centraal wijst erop dat de precieze opbrengst jaarlijks verschilt met het weer en het aantal zonuren.

Gebruik dit getal als maatstaf. Ligt je jaaropbrengst in de buurt, ook als je dak niet perfect ligt, dan is er geen reden tot zorg. Zit je er ver onder, dan loont het om verder te kijken. Dat telt extra nu de salderingsregeling op 1 januari 2027 stopt en je voor teruggeleverde stroom minder terugkrijgt.

Wat de opbrengst beïnvloedt: richting, schaduw, seizoen en warmte

Richting en regio

Volgens Milieu Centraal leveren panelen op het zuiden, zuidwesten en zuidoosten onder een hoek van ongeveer 36 graden de meeste stroom. In het westen van het land schijnt de zon intensiever dan in het oosten, wat tot 10 procent verschil kan geven. Panelen op het oosten of westen leveren volgens dezelfde bron ook genoeg, en een oost-west-opstelling verdeelt de opwek over de ochtend en de middag.

Schaduw

Schaduw telt zwaarder dan je denkt. Zonnecellen zijn in serie geschakeld, en daardoor kan het geheel niet meer opleveren dan de zwakste schakel. Een bypassdiode schakelt bij schaduw een derde van het paneelsysteem uit. Dat zegt de Consumentenbond. Schaduw die alleen voorkomt bij lage zon, zoals op een winterochtend, kost meestal weinig. Een boom, schoorsteen of antenne die midden op de dag schaduw werpt, kost veel meer. Micro-omvormers of optimizers kunnen een deel van dat verlies opvangen.

Seizoen

Het meeste komt in de lente en zomer. Milieu Centraal geeft het aandeel per maand. Hieronder staat de verdeling, met in de laatste kolom onze eigen berekening voor tien panelen die 3.800 kWh per jaar opleveren.

Je ziet dat een lage opbrengst in december dus normaal is. Wil je weten of het goed gaat, vergelijk dan een maand met dezelfde maand van vorig jaar en niet met de maand ervoor.

Warmte

Een hete dag levert niet de beste opbrengst. Volgens Milieu Centraal daalt de opbrengst met ongeveer 3,5 procent voor elke 10 graden temperatuurstijging. Een koele zonnige zomer is dus gunstiger dan een hete.

Omvormer en netcongestie: twee verborgen oorzaken

Je omvormer zet de gelijkstroom van de panelen om in stroom voor je huis. Milieu Centraal noemt een gemiddelde levensduur van ongeveer 12 jaar. Gaat hij achteruit, dan leveren je panelen minder op, terwijl de panelen zelf prima zijn. Vervangen kost volgens dezelfde bron ongeveer € 900 voor een systeem van acht panelen.

Een tweede oorzaak ligt buiten je huis: opwekcongestie. Als in je buurt te veel zonnestroom tegelijk het net op gaat, stijgt de netspanning. Dan schakelt je omvormer zichzelf uit om schade aan apparaten te voorkomen. Netbeheer Nederland beschreef dit al in juli 2023. Milieu Centraal schrijft dat het gaat om een klein verlies, ongeveer 1 tot 2 procent zonnestroom per jaar, en dat ongeveer 7 procent van de panelenbezitters dit merkt. De omvormer valt dan vooral op zonnige zomerdagen even uit. De tip van Milieu Centraal: verbruik meer van je zonnestroom direct in huis, overdag tussen 10.00 en 16.00 uur.

Signalen dat er iets mis is, en wat je dan doet

Milieu Centraal adviseert om regelmatig te controleren of de opbrengst niet sneller of plotseling terugloopt. Loopt hij met meer dan 10 procent terug, laat dan de panelen en de omvormer nakijken. Let op deze signalen:

• De jaaropbrengst is duidelijk lager dan dezelfde periode vorig jaar, zonder dat het weer dat verklaart.
• De omvormer toont een foutmelding, of de app laat dagen achter elkaar geen opbrengst zien.
• Er is nieuwe schaduw gekomen, bijvoorbeeld door een gegroeide boom of een nieuwe aanbouw.
• De panelen zijn zichtbaar vies. Panelen onder een hoek van meer dan 20 graden reinigen zichzelf met regen; bij een plat dak is jaarlijks schoonmaken nodig (Milieu Centraal).

Panelen gaan ongeveer 25 jaar mee, en fabrikanten garanderen daarna 80 procent van het vermogen. Fabrikanten garanderen meestal dat panelen na 25 jaar nog zo'n 80 procent van hun vermogen leveren. Een langzaam dalende lijn over de jaren is dus normaal. Een plotselinge sprong omlaag is dat niet.

Wat doe je als je iets ziet? Eerst kijken wat er te zien valt: omvormer-app, foutmeldingen, schaduw. Dan contact met je installateur of de fabrikant van de omvormer. Heb je garantie, vraag dan naar de voorwaarden.

Bij EnergieSignaal houden we de stroomprijs voor je in de gaten. Wij sturen je een WhatsApp-bericht als stroom goedkoop is, zodat je weet wanneer je het beste gebruikmaakt van je eigen zonnestroom en van de stroom uit het net. Heb je een vraag over je eigen panelen, dan kun je die in de chat stellen.

Lees ook

ZonnepanelenZonnepanelen na 2027: nog de moeite waard?

OpslagThuisbatterij na 2027: wanneer loont hij wel (en wanneer niet)?