Negatieve stroomprijzen: waarom stroom soms gratis is

Soms is stroom op de groothandelsmarkt niet alleen gratis, maar zelfs negatief: wie dan stroom afneemt, krijgt er geld bij. In 2025 gebeurde dat in Nederland ongeveer 581 uur. Dat klinkt als een cadeau, maar of jij er iets van merkt, hangt af van je energiecontract.

Meer achtergrond lees je in ons artikel over de terugleververgoeding na 2027.

Hoe de stroomprijs ontstaat

Het grootste deel van de Nederlandse stroom wordt een dag van tevoren verhandeld op de zogeheten day-ahead markt. Elke dag komen vraag en aanbod voor de volgende dag bij elkaar, en op basis daarvan ontstaat per uur een prijs. Dat is dezelfde prijs die je ziet als je een dynamisch energiecontract hebt: de prijs per kWh verandert dan voortdurend, afhankelijk van de marktprijs op dat moment (Milieu Centraal).

Stroom kun je nauwelijks opslaan, dus vraag en aanbod moeten op elk moment kloppen. Daarom schommelt de prijs zo sterk: veel aanbod en weinig vraag drukt de prijs, weinig aanbod en veel vraag laat hem stijgen.

Waarom de prijs onder nul kan zakken

Op zonnige, winderige momenten wekken zonnepanelen en windmolens samen meer stroom op dan er op dat moment nodig is. Is de vraag op dat moment laag, dan is er meer aanbod dan afnemers, en daalt de prijs. Zakt hij onder nul, dan betaalt een producent dus om zijn stroom kwijt te raken. Hoe vaak dat gebeurt, hangt dus vooral af van het weer en van hoeveel zonnepanelen en windmolens erbij komen. Omdat dat aanbod elk jaar groeit, is het logisch dat het aantal negatieve uren ook toeneemt.

Het weer speelt een grote rol. De maand met de meeste negatieve uren in 2025 was de zonnige mei: toen was de prijs 145 uur negatief, bijna een vijfde van de tijd (De Datadame).

Hoe vaak komt het voor?

Het aantal negatieve uren groeit. Op basis van ENTSO-E-data telde De Datadame in 2025 ongeveer 581 uur met een negatieve prijs, 7 procent van het jaar. In 2024 waren dat 458 uur, 5 procent. Dat is ruim een kwart meer. Daarnaast was de prijs in 2025 nog 67 uur precies nul (2024: 84 uur).

Andere publicaties noemen voor 2025 iets andere aantallen (584 of 585). Dat verschil zit in de manier van tellen, zoals uren of kwartieren en afronding. Wij houden de cijfers van De Datadame aan.

Wie profiteert er als consument?

Met een dynamisch contract betaal je de marktprijs per uur, plus belastingen en de opslag van je leverancier. Verbruik je op een moment met een negatieve marktprijs stroom, dan daalt je kale stroomprijs onder nul. Heb je een dynamisch contract, dan kun je dus je wasmachine, vaatwasser of auto laden op die momenten zetten en profiteren.

Let op: helemaal gratis is het zelden

Over elke kWh betaal je ook energiebelasting en btw. In 2026 is de energiebelasting op stroom ruim 11 cent per kWh inclusief btw (Keuze.nl). Daar komen de inkoopvergoeding van je leverancier en je netbeheerkosten bij. Daarom stelt De Datadame dat stroom verbruiken in uren met een negatieve prijs vaak toch gewoon geld kost. Je betaalt dan wel veel minder dan normaal, maar je wordt meestal niet betaald om stroom te gebruiken.

Wie merkt er niets van?

Heb je een vast of variabel contract, dan staat je tarief los van de uurprijs. Een negatief uur op de beurs verandert je rekening dan niet. Dat is geen nadeel op zich: je hebt dan zekerheid, en je betaalt ook niet de hoge prijzen in de avondpiek.

En als je zonnepanelen hebt?

Dan werkt het andersom. Op een zonnig middaguur, wanneer de prijs negatief is, lever jij ook stroom terug. Hoeveel je daarvoor krijgt, verschilt per leverancier en contract. Bij sommige dynamische contracten krijg je de marktprijs, min eventuele kosten. Is die prijs negatief, dan levert teruglevering dus geen geld op. Kijk in je voorwaarden hoe je leverancier dit regelt. De ACM zag in december 2025 dat leveranciers terugleverkosten op verschillende manieren berekenen (ACM).

Ook verandert er iets door het einde van de salderingsregeling op 1 januari 2027 (Rijksoverheid). Eigen zonnestroom die je zelf gebruikt, is dan het meest waard. Een goed moment om je was of vaatwasser te draaien is dus juist het zonnige middaguur.

Wil je weten wanneer stroom goedkoop of negatief is, zonder zelf elke dag naar prijzen te kijken? EnergieSignaal stuurt je een WhatsApp-bericht als het zover is, zodat jij beslist of je wasmachine of auto dan aan mag.