Rendement warmtepomp: COP, SCOP en hoe reken je het uit?

Het rendement van een warmtepomp druk je uit in COP en SCOP. Een COP van 4 betekent: voor 1 kWh stroom krijg je 4 kWh warmte, dus een rendement van 400 procent. Zo reken je het uit, wat je daarvoor moet meten en welk gemiddelde onderzoek in Nederlandse woningen vond. Meer over het apparaat zelf lees je op de pagina warmtepomp: wat is het en is het iets voor jou?

Wat is het rendement van een warmtepomp?

Het is de verhouding tussen de warmte die de pomp afgeeft en de energie die hij verbruikt, schrijft de Consumentenbond. Gewone elektrische verwarming haalt 100 procent. Een warmtepomp haalt de rest uit de lucht of de bodem, dus levert 1 kWh stroom volgens Milieu Centraal 3 tot 5 kWh warmte, een rendement van 300 tot 500 procent. RVO noemt voor het jaarrendement dezelfde bandbreedte. Een hr-ketel haalt volgens Milieu Centraal ongeveer 90 procent.

Let op: 3 tot 5 is een richtwaarde, geen garantie. De 500 procent van Milieu Centraal geldt voor een bodemwarmtepomp, niet voor een lucht-warmtepomp.

Wat is het verschil tussen COP en SCOP?

De COP is het rendement op één moment, de SCOP het gemiddelde over het jaar. De Consumentenbond legt uit dat de COP voor één buitentemperatuur geldt: hij kan hoog zijn als het niet erg koud is en laag bij strenge kou. Fabrikanten noemen in reclames soms alleen de maximale COP, terwijl het seizoensgemiddelde (sCOP) volgens de Consumentenbond veel meer zegt.

Het voorbeeld van de Consumentenbond voor een lucht-water-warmtepomp laat zien hoe sterk het schommelt. Per kWh warmte heb je dan zoveel stroom nodig (onze eigen rekensom: 1 gedeeld door de COP):

Dit is een rekenvoorbeeld voor één pomp, geen meting in een woning.

Hoe bereken je het rendement van je warmtepomp?

Deel de warmte die de pomp aan je huis levert door de stroom die de pomp in dezelfde periode verbruikt. Zo definieert ook Installatiemonitor 3.0 de SCOP: de totale geproduceerde warmte gedeeld door het totale elektriciteitsverbruik van de warmtepomp over een volledig stookseizoen. Onder dat verbruik valt volgens het rapport de compressor, de ventilatoren en eventuele elektrische bijverwarming. Reken die laatste dus mee.

Een voorbeeld. Dit is onze eigen rekensom en geen woning uit een onderzoek:

Een lagere SCOP kost bij dezelfde warmtevraag dus snel veel meer stroom: van 3,4 naar 2,0 is dat ruim anderhalf keer zoveel.

Wat heb je nodig om het zelf te meten?

Twee dingen over dezelfde periode: de geleverde warmte en het stroomverbruik van de pomp. Het onderzoek achter Installatiemonitor 3.0 controleerde zijn methode in 34 hybride woningen met directe metingen van beide.

• De stroomkant. Milieu Centraal raadt aan het verbruik van de pomp te controleren en te vergelijken met de inschatting. Bij een hybride pomp kan dat met een simpele meetstekker of een energieverbruiksmanager met slimme tussenstekkers. Bij een volledig elektrische pomp vraag je de installateur een stroommeter te plaatsen. Dat is een controle op het verbruik, niet op zichzelf het rendement.
• De warmtekant. Een neutrale bron over een warmtemeter, wat die kost of hoe je die uitleest, vonden wij niet. Dit is dus onze eigen inschatting, geen bron: vraag je installateur wat er aan metingen mogelijk is bij jouw pomp.
• De slimme meter. Die ziet je hele huis, niet alleen de pomp. Onderzoekers gebruikten slimme-meterdata om het pompverbruik van grote groepen te schatten; dat jij daarmee je eigen COP kunt aflezen, staat niet in het rapport.

Hoe je het verbruik zelf beoordeelt, lees je bij het stroomverbruik van een warmtepomp.

Wat is een goede COP of SCOP voor een warmtepomp?

Een harde norm voor “goed” geven de neutrale bronnen niet. Wel zijn er twee ijkpunten: de richtwaarde van 3 tot 5 en wat onderzoek in echte woningen vond.

In Installatiemonitor 3.0 (RVO, Techniek Nederland, Netbeheer Nederland; 15 juni 2026) is de gemiddelde SCOP voor ruimteverwarming ongeveer 3,3 tot 3,4 bij hybride pompen (1.955 woningen met een complete dataset). Bij all-electric pompen is dat circa 3,5, maar dat gaat om een kleine groep van ongeveer 200 tot 250 woningen. De SCOP voor warm water bij all-electric is 2,3, op basis van de aanname dat een ketel bij warm water 85 procent haalt. Die cijfers komen uit slimme-meterdata, ze zijn dus afgeleid en niet gemeten. De woningen zijn gemiddeld 175 vierkante meter (Nederland: 120), alle koopwoningen, 93 procent heeft zonnepanelen. Het rapport noemt de groep representatief voor de huidige warmtepompgebruiker, niet voor de hele woningvoorraad.

Wanneer is gas goedkoper dan een warmtepomp?

Bij de prijzen uit Installatiemonitor 3.0 (gas 1,20 euro per m³, stroom 0,26 euro per kWh, 2026) is gas pas goedkoper onder een SCOP van 1,9. Dat getal hangt af van gas- en stroomprijs. Bij de prijzen uit het rapport ligt het omslagpunt (break-even) bij ongeveer 1,9; bij de prijzen van september 2026 noemt ons artikel warmtepomp of gas ongeveer 1,7, op een andere prijsbasis. De som staat in warmtepomp of gas: wat is goedkoper?.

Waarom haalt mijn warmtepomp een lager rendement dan op papier?

Meestal door een van deze vijf redenen. Cijfers komen uit Installatiemonitor 3.0, tenzij anders vermeld.

• De pomp is te groot. Een goed gedimensioneerde pomp haalt gemiddeld SCOP 3,3 (hybride) of 3,8 (all-electric). Een te grote pomp 2,7 respectievelijk 3,0. Meer dan de helft van de installaties is volgens het rapport structureel onderbenut.
• Het water moet warm zijn. Hoe lager de temperatuur van het verwarmingswater, hoe zuiniger de pomp werkt, schrijft Milieu Centraal. Lage temperatuur verwarming werkt volgens Vereniging Eigen Huis meestal tot maximaal 55 °C. Een hogere aanvoertemperatuur, tot 70 °C, gaat ten koste van het rendement.
• Het afgiftesysteem. Bij hybride pompen scheelt dit gemiddeld ongeveer 0,2 SCOP-punt: 3,1 met radiatoren tot 3,3 met vloerverwarming. Bij all-electric is het verschil groter: gemiddeld 3,2 met radiatoren tot 3,8 met alleen vloerverwarming, bij een kleine groep.
• Bijverwarming bij strenge kou. Bij extreme kou neemt het vermogen van een lucht-water-pomp af en springt een verwarmingselement bij met 100 procent rendement. De Consumentenbond rekent in zijn voorbeeld samen op 150 procent. Het rapport noemt zo’n element een SCOP van 1. Het telt mee in het stroomverbruik.
• Nachtverlaging. Hier zit een valkuil. Bij hybride pompen stijgt de SCOP van 3,1 naar 3,3 bij een problematische nachtverlaging, maar de dekkingsgraad daalt van 86 naar 69 procent: de ketel stookt dan meer. Een hogere SCOP zegt dan weinig, want de ketel stookt meer. Bij all-electric daalt de SCOP iets, van 3,6 naar 3,5. Milieu Centraal: 's nachts niet lager bij vloerverwarming, een bodemwarmtepomp of goede isolatie met WTW-ventilatie; 1 graad bij redelijke, 2 graden bij matige isolatie.

Ook een warmtepomp met hoog rendement gebruikt stroom. EnergieSignaal stuurt je een bericht als stroom goedkoop is, zodat je zelf kunt kiezen wanneer je verbruik inplant. Zo werkt het.

Veelgestelde vragen

Wat betekent COP 4 bij een warmtepomp?

Voor 1 kWh stroom levert de pomp 4 kWh warmte: een rendement van 400 procent. De COP geldt wel voor één buitentemperatuur, schrijft de Consumentenbond.

Is een SCOP van 3,5 goed?

Het is ongeveer het gemiddelde dat Installatiemonitor 3.0 vond bij all-electric pompen (circa 3,5, kleine groep) en iets boven dat van hybride pompen (3,3 tot 3,4). Of het voor jouw woning goed is, hangt af van je woning en je prijzen.

Hoe weet ik het rendement van mijn eigen warmtepomp?

Deel de geleverde warmte door het stroomverbruik van de pomp, over dezelfde periode. Daarvoor heb je twee metingen nodig. Je slimme meter ziet alleen je hele huis. Dit is onze uitleg op basis van de definitie van het rapport.

Waarom is het rendement in de winter lager?

Bij kou moet het water vaak warmer. In het voorbeeld van de Consumentenbond zakt de COP van 5,9 bij 7 °C naar 3,5 bij -2 °C (vloerverwarming). Hoe lager de watertemperatuur, hoe zuiniger de pomp werkt (Milieu Centraal).

Kan het rendement onder de 3 komen?

Ja. In het onderzoek zakt de uit slimme-meterdata afgeleide SCOP bij een te grote pomp naar 2,7 (hybride) of 3,0 (all-electric).

Lees verder: Soorten warmtepompen: welke past bij jouw huis?.

Lees ook

VerwarmenSoorten warmtepompen: welke past bij jouw huis?

VerwarmenHoe werkt een warmtepomp? Zo haalt hij warmte uit lucht of bodem