Waarom gasprijs stijgt? De oorzaken in 2026

Waarom gasprijs stijgt in 2026? De ACM noemt de oorlog in Iran en een verstoorde aanvoer van LNG als aanleiding voor de stijging; de laag gevulde gasopslagen beschrijft zij apart. Hieronder lees je wat dat voor de groothandelsprijs betekent en wat er daarvan bij jouw gastarief aankomt.

Waarom gasprijs stijgt: wat bepaalt de groothandelsprijs van gas?

De groothandelsprijs is de prijs op de markt waar gas in grote hoeveelheden wordt verhandeld. De ACM geeft die op in euro per megawattuur (MWh); op je rekening staat een tarief per m³. In februari schreef de ACM dat de prijsstijging in januari kwam door een combinatie van factoren: geopolitieke spanningen, verwachtingen van koud weer in Europa en winterstorm Fern in de Verenigde Staten, waardoor tijdelijk minder LNG (vloeibaar aardgas) kon worden geëxporteerd (ACM, 24 februari).

Wat is er in 2026 gebeurd met de gasprijs?

In november 2025 daalde de groothandelsprijs van 32 naar 29 euro per MWh, het laagste niveau in lange tijd, door ruime LNG-aanvoer en zacht weer (ACM, 19 december 2025). In januari 2026 steeg hij van 29 naar 40 euro, door geopolitieke spanningen, de verwachting van koud weer en winterstorm Fern in de Verenigde Staten, waardoor tijdelijk minder LNG kon worden geëxporteerd (ACM, 24 februari).

Vóór de oorlog in Iran stond de prijs op 31 euro per MWh (ACM, 13 augustus). In maart steeg hij sterk door die oorlog (ACM, 11 maart). Na het memorandum over de heropening van de Straat van Hormuz daalde hij circa 20%; daarna liep hij op van 41 euro eind juni naar een piek van 64 euro een maand later, en daalde naar 60 (ACM, 13 augustus). Op 11 september lag hij rond 80 euro, tegen rond 58 begin augustus: het hoogste niveau in ruim drie jaar en meer dan twee keer zo hoog als vóór de oorlog (ACM). Een nieuwere ACM-monitor dan die van 11 september vonden wij niet.

Waarom raakt een gesloten Straat van Hormuz ook Nederland?

De ACM noemt in maart de oorlog in Iran als directe aanleiding: door de sluiting van de Straat van Hormuz wordt de LNG-aanvoer verstoord en ligt de LNG-productie in Qatar stil. Volgens het CPB (april) gaat normaal ongeveer 20% van het wereldaanbod van olie en LNG door die zeestraat; olie- en gasprijzen waren sinds 28 februari met ruim 40% gestegen, olie en gas samen. Het kabinet schreef op 20 april dat ongeveer 20% van de LNG-capaciteit van Qatar zo beschadigd is dat herstel 3 tot 5 jaar duurt.

Ongeveer 75% van de LNG die Nederland bereikt, komt volgens de ACM (maart) uit de Verenigde Staten; de aanvoer werd niet direct bedreigd. Toch stijgt de prijs hier mee: de gasprijs in Azië lag hoger, en Europa moet volgens de ACM op prijs concurreren om te voorkomen dat LNG-tankers hun lading in Azië lossen. Onze eigen lezing, op basis van die bronnen: de prijs stijgt niet doordat Nederland zelf zijn LNG kwijt is, maar doordat het wereldaanbod daalt en Europa met Azië concurreert.

Waarom zijn de gasopslagen dit jaar laag gevuld?

De Nederlandse opslagen zakten volgens de ACM sinds het begin van 2026 van 48% naar 12% op 22 februari, na een koude januari. Het vullen bleef daarna achter. De ACM noemt als belangrijkste oorzaak de negatieve zomer-winterspread: gas voor de zomer was duurder dan gas voor de winter, waardoor opslaan voor marktpartijen niet loonde (13 augustus). Op 11 september stond de Nederlandse opslag op 52%, tegen 69% een jaar eerder.

Het EU-vuldoel voor Nederland was 74%. Op 11 september stelde het kabinet het bij naar 64% (ongeveer 93 terawattuur), om te voorkomen dat de gasprijs op de groothandelsmarkt verder wordt opgedreven (Rijksoverheid).

Waarom stijgt de stroomprijs mee met de gasprijs?

Een groot deel van de elektriciteit wordt in gascentrales opgewekt, en daarom stijgt volgens de ACM de stroomprijs mee met de gasprijs (11 september). De groothandelsprijs van stroom voor levering in 2027 lag op 11 september ruim 60% hoger dan vóór de oorlog. Die koppeling wordt kleiner naarmate er meer zon- en windstroom is (ACM, 13 mei). Bij EnergieSignaal krijg je een bericht als stroom goedkoop is: zo werkt het.

Hoe komt een hogere gasprijs op je rekening?

Volgens de ACM volgen de tarieven die huishoudens betalen de groothandelsprijzen (11 september). Hoe snel, hangt af van je contracttype (vast, variabel of dynamisch energiecontract). In de ACM-monitor van juli 2026 is de verdeling 55% vast, 37% variabel en 8% dynamisch.

• Vast. De ACM zag aangeboden vaste contracten in juli 5 tot 11% stijgen (niet per gas en stroom gesplitst) en vaste gascontracten in de maand tot 11 september circa 4%. Dat gaat om nieuw aanbod. In het gele scenario dat het kabinet op 20 april schetst (een tijdelijke aanbodschok) merken huishoudens met een vast contract gasprijsstijgingen in beperkte mate en met vertraging, afhankelijk van wanneer het contract afloopt.
• Variabel. Volgens de ACM (13 augustus) worden variabele tarieven vaak per kwartaal aangepast: per 1 juli was er een duidelijke stijging in de gastarieven, per 1 augustus een lichte. In juni schreef de ACM dat ze traditioneel vaak twee keer per jaar worden aangepast, in september meestal vier keer: de ACM beschrijft het niet overal hetzelfde.
• Dynamisch. De tarieven volgen de groothandelsprijzen (ACM, 11 september).

Het CBS meet het gemiddelde variabele leveringstarief voor aardgas, in euro per m³ inclusief btw, zonder belastingen en transport (september voorlopig; gewijzigd 13 oktober 2026):

Onze eigen rekensom: van april naar september is dat een stijging van 17,3%. Het is een gemiddelde over contracten (maandcijfers gewogen op de omzet van de leveranciers, volgens het CBS) en alleen het leveringsdeel, en niet te vergelijken met de prijs per MWh of met een mediaan van het aanbod.

Wat zit er nog meer in je gasprijs dan de groothandelsprijs?

Je gasrekening is meer dan de gasprijs; de onderdelen staan bij gasprijs per m3. Hier het CBS-beeld van januari 2026, vóór de stijging in de zomer: het CBS rekent met de energieprijzen van januari 2026 en een geraamd gemiddeld jaarverbruik van 928 m³ op 1.580 euro aan gas, inclusief btw en vóór de belastingvermindering.

De vermindering energiebelasting trekt het CBS af van de totale energierekening, gas en stroom samen; ze zit hier niet in. De energiebelasting op gas was in januari 2026 hoger dan een jaar eerder: 0,7268 tegen 0,69957 euro per m³ (CBS, inclusief btw).

Was het in 2022 hetzelfde?

De oorzaak was toen een andere. Volgens de Rijksoverheid viel in 2022 een groot deel van het Russische gas weg. Het kabinet schreef dat toen abrupt een groter deel van de Europese toevoer stopte, die vooral via pijpleidingen liep; nu zijn er meer mogelijkheden om van LNG-leverancier te wisselen (20 april). Het CPB schreef dat de gasprijs in 2022 piekte op meer dan drie keer het niveau van april 2026.

Wat bepaalt hoe snel het bij jou aankomt?

Je contracttype en de einddatum van je contract (zo schetst het kabinet het in een scenario, 20 april). Energiebelasting en transport zijn in het CBS-overzicht hierboven aparte posten naast de levering. Hoe de gasprijs zich verder ontwikkelt valt buiten dit artikel; wat neutrale bronnen daarover wel en niet zeggen lees je bij gasprijs verwachting. ETS-2, het CO₂-systeem voor gas in gebouwen, is geen oorzaak van de huidige stijging: het start volgens de ACM op 1 januari 2028.

Veelgestelde vragen

Waarom gaat de gasprijs omhoog?

De ACM noemt in maart de oorlog in Iran als directe aanleiding: de LNG-aanvoer wordt verstoord en Europa moet op prijs concurreren met Azië om LNG. De stijging in januari kwam volgens de ACM door geopolitieke spanningen, verwachtingen van koud weer en winterstorm Fern. Op 11 september 2026 lag de groothandelsprijs rond 80 euro per MWh, tegen 31 euro vóór de oorlog.

Waarom stijgt mijn gastarief niet meteen?

De tarieven volgen volgens de ACM de groothandelsmarkt, en hoe snel hangt af van het contract. Variabele tarieven worden vaak per kwartaal aangepast (ACM). In een scenario van het kabinet (20 april) merkt een vast contract een stijging in beperkte mate en met vertraging.

Waarom zijn de gasopslagen niet vol?

De ACM noemt als belangrijkste oorzaak dat gas in de zomer duurder was dan gas voor de winter, waardoor opslaan niet loonde. Op 11 september stond de Nederlandse opslag op 52%, tegen 69% een jaar eerder.

Waarom wordt stroom duurder als gas duurder wordt?

Omdat een groot deel van de elektriciteit in gascentrales wordt opgewekt, stijgt de stroomprijs volgens de ACM mee met de gasprijs. Die koppeling wordt kleiner naarmate er meer zon- en windstroom is.

Lees verder: Gas vastzetten of niet? Wat je vastlegt en wat niet.

Lees ook

ContractenGas vastzetten of niet? Wat je vastlegt en wat niet

ContractenHoe snel passen energieleveranciers tarieven aan?