Meest voorkomende problemen met een warmtepomp

Wat zijn de meest voorkomende problemen met een warmtepomp? Uit metingen en onderzoek komt vooral dit naar voren: een pomp die te groot is voor wat je echt verwarmt, verkeerde instellingen, een afgiftesysteem dat niet past en gedrag zoals 's nachts de thermostaat flink lager zetten. Hieronder zie je wat dat in cijfers betekent, hoe vaak bezitters ontevreden zijn en wat je zelf kunt nagaan. Wil je eerst de basis? Lees dan het overzicht over de warmtepomp.

Wat zijn de meest voorkomende problemen met een warmtepomp?

Vier oorzaken die de Installatiemonitor 3.0 noemt (de lijst is niet uitputtend): onjuiste dimensionering, suboptimale afgiftesystemen, onjuiste inregeling en bewonersgedrag.

Eerst: wie liet dit onderzoek doen? Het is gemaakt door BDH-advies in opdracht van RVO, Techniek Nederland en Netbeheer Nederland, dus ook de installatiebranche is opdrachtgever. Het kijkt naar ruim 6.000 koopwoningen, gemiddeld circa 175 m² groot, met slimme-meterdata. Het rapport zegt zelf dat ze representatief zijn voor de warmtepompkoper van de afgelopen jaren, maar niet voor de Nederlandse woningvoorraad. De prestaties zijn geschat uit meterdata, met een gemiddelde fout van 6,7%.

De gemiddelde gemeten SCOP (het jaargemiddelde rendement) voor ruimteverwarming is 3,4 bij hybride en ongeveer 3,5 bij all-electric. Onze eigen uitleg, geen bron: een COP uit een brochure is een momentopname bij één buitentemperatuur. Meer lees je in hoe een warmtepomp werkt.

Is een te grote warmtepomp een probleem?

Het kan, maar het rapport zegt het smaller dan je misschien verwacht. Bij een groep grotere woningen is de pomp gedimensioneerd op de grootte van het huis, terwijl maar een klein deel wordt verwarmd. Dan daalt de SCOP in die groep woningen van gemiddeld 3,3 naar 2,7 bij hybride en van 3,8 naar 3,0 bij all-electric. Ongeveer 55% van de installaties benut structureel minder dan de helft van het beschikbare vermogen.

Onze eigen rekensom, geen bron zegt dit: 3,3 gedeeld door 2,7 is 1,22 en 3,8 gedeeld door 3,0 is 1,27. Als je in die groep dezelfde warmte zou maken, is dat ongeveer 22% (hybride) tot 27% (all-electric) meer stroom. Het zegt niets over jouw huis en geldt niet voor elke woning. Een te kleine pomp komt volgens het rapport minder vaak voor en heeft minder impact. Hoe je het vermogen bepaalt, lees je in hoeveel kW warmtepomp je nodig hebt. Onze eigen inschatting, geen bron: vraag een installateur hoe het vermogen voor jouw huis is bepaald.

Wat doet nachtverlaging met een warmtepomp?

Bij een hybride warmtepomp levert de pomp dan minder van de warmte, en bij all-electric daalt het rendement een klein beetje. De Installatiemonitor ziet bij hybride dat de dekkingsgraad daalt van 86% zonder naar 69% met “problematische nachtverlaging”, zoals het rapport het noemt. De ketel neemt het dan over en je gebruikt meer gas. De SCOP stijgt bij hybride zelfs van 3,1 naar 3,3, omdat de pomp relatief vaker onder gunstige omstandigheden draait. Bij all-electric daalt de SCOP van 3,6 naar 3,5.

Vereniging Eigen Huis en Milieu Centraal geven dezelfde tip: zet de thermostaat 's nachts niet meer dan 2 graden lager. Volgens Milieu Centraal doet 1 op de 5 eigenaren dat wel. Hoe je slim met prijzen omgaat, staat in warmtepomp en stroomprijzen: zo stook je slimmer.

Maakt het afgiftesysteem veel uit?

Ja, vooral bij all-electric. Met radiatoren is de gemiddelde SCOP 3,2, met alleen vloerverwarming 3,8. Bij hybride is het verschil klein: 3,1 voor radiatoren tegen 3,3 voor vloerverwarming. Wat dit voor een oud huis betekent, lees je in een warmtepomp in een oud huis en op oude radiatoren.

Wat melden bezitters zelf als probleem?

Vooral dat het in het begin nog niet goed staat afgesteld. De Consumentenbond ondervroeg 44 bezitters (in opdracht van de Europese consumentenkoepel Beuc, kleine steekproef). Bij 28 kwamen problemen direct na de installatie voor, en bij 11 daarvan moest de installateur meerdere keren terugkomen. Genoemd werden de waterstroom in de vloerverwarming, de regeling van de radiatoren en de stooklijn. Soms werd een onderdeel vervangen of achteraf een buffervat geplaatst. Toch had 93% evenveel of meer comfort dan voorheen, en bij geen van de Nederlandse respondenten stond nog een probleem open. Slechts 1 persoon meldde lawaai van de buitenunit.

Hoe tevreden zijn eigenaren eigenlijk?

Over het algemeen tevreden, met een kleine groep die dat niet is. Milieu Centraal liet in 2021 door I&O Research 995 eigenaren en huurders van een hybride of volledig elektrische warmtepomp ondervragen. Gemiddeld geven zij een 8. Ongeveer 1 op de 20 is niet tevreden, 9% (1 op de 11) heeft spijt, 6 op de 10 hebben een lagere energierekening en 1 op de 10 niet. Die ontevreden groep heeft vaker een oudere pomp en vaker storingen meegemaakt.

Milieu Centraal schrijft dat de problemen begonnen bij een verkeerde installatie en of verkeerde instellingen, en dat instructies soms onduidelijk waren. Dit onderzoek is van 2021 en dus ouder dan de metingen hierboven.

Is geluid een veelvoorkomend probleem?

Voor de meeste eigenaren niet: 72% heeft nooit overlast van de buitenunit. Volgens hetzelfde onderzoek ervaart 16% 's nachts overlast en 12% overdag, en bij 7% hebben de buren last. De wettelijke grens is 40 dB op de grens met het perceel van een andere woning; dat wordt berekend volgens de Omgevingsregeling (IPLO). Meer daarover lees je in waar je een warmtepomp mag plaatsen.

Wat is pendelen, en wat is ontdooien?

Pendelen betekent dat de pomp vaak aan en uit gaat. Milieu Centraal schrijft dat dit kan gebeuren als er weinig warmte nodig is en de pomp niet kan moduleren (onder 2 kW draaien), en dat een buffervat helpt. Ontdooien is normaal. Volgens Vereniging Eigen Huis duurt het ongeveer 5 tot 15 minuten, kan er stoom vanaf komen en moet het smeltwater kunnen weglopen.

Wat kun je zelf nagaan?

• Houd je stroomverbruik in de gaten. Schiet het zonder goede verklaring omhoog, dan is er volgens Vereniging Eigen Huis misschien iets mis. Wat normaal is, lees je in het stroomverbruik van een warmtepomp.
• Houd de buitenunit vrij van bladeren en vuil, en de afvoer open.
• Laat hem onderhouden. Vereniging Eigen Huis noemt een onderhoudscontract van 100 tot 200 euro per jaar, en 150 tot 250 euro bij een hybride.
• Kies een installateur met certificering en ervaring (Milieu Centraal). Meer over de keuze staat in warmtepomp kopen.
• Meld klachten snel bij de verkoper, uiterlijk binnen 2 maanden na je ontdekking (ACM). De verkoper is je eerste aanspreekpunt en mag je niet naar de fabrikant sturen.

Een eerlijk overzicht van wat een warmtepomp meebrengt, vind je in warmtepomp voor- en nadelen.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de meest voorkomende problemen met een warmtepomp?

Volgens de Installatiemonitor 3.0 komen ondermaatse prestaties vaak door een beperkt aantal oorzaken, waaronder onjuiste dimensionering, afgiftesystemen die niet passen, onjuiste inregeling en bewonersgedrag. Bezitters die zelf zijn ondervraagd noemen vooral instellingen direct na de installatie.

Hoe vaak gaat een warmtepomp kapot?

Dat weten we niet: we hebben geen onafhankelijke storingscijfers gevonden. Milieu Centraal schrijft alleen dat de groep die niet tevreden is, vaker storingen heeft meegemaakt en vaker een oudere warmtepomp heeft (onderzoek uit 2021).

Wat kan ik doen als mijn warmtepomp niet goed werkt?

Meld het snel bij de verkoper. De ACM schrijft dat je een klacht uiterlijk binnen 2 maanden na je ontdekking moet melden, anders loop je het risico dat de verkoper niet meer verplicht is het op te lossen. Is het rendement vooraf berekend en valt het flink tegen, dan beschrijft de ACM ook wat je dan kunt doen.

Is stoom uit de buitenunit erg?

Meestal niet. Vereniging Eigen Huis schrijft dat een moderne warmtepomp de buitenunit automatisch ontdooit, dat dit ongeveer 5 tot 15 minuten duurt en dat er dan stoom vanaf kan komen. Zorg wel dat het smeltwater kan weglopen.

Bij EnergieSignaal houden we de stroomprijs voor je in de gaten. Wij sturen je een bericht als stroom goedkoop is of je panelen veel opwekken, zodat je weet wanneer je warmtepomp of boiler het slimst draait. Zo werkt het.

Lees ook

VerwarmenWarmtepomp in een oud huis en op oude radiatoren

VerwarmenWarmtepomp plaatsen: waar mag het wel en niet?

VerwarmenWarmtepomp voor- en nadelen: eerlijk op een rij