Energieprijs daalt: wat gebeurt er met je contract?

Als de energieprijs daalt, hangt het van je contract af wat jij merkt. Bij een vast tarief blijft de prijs per kWh en per m3 gelijk, een variabel tarief wijzigt op de momenten uit je contract en een dynamisch tarief volgt de markt direct. Of de prijs gaat dalen, kunnen wij niet zeggen: dit artikel gaat over wat er met je contract gebeurt als het zover is. Op 11 september 2026 meldde de ACM dat de groothandelsprijs van gas het hoogste niveau in ruim drie jaar had bereikt.

Wat gebeurt er met je contract als de energieprijs daalt?

Dat hangt van het contracttype af. ConsuWijzer beschrijft het zo voor een vast tarief: “Daardoor betaalt u niet meer als de prijzen stijgen. Maar u hebt ook geen voordeel als de prijzen dalen.” Meer over wat er vastligt, lees je bij vast energiecontract.

Belastingen en netbeheerkosten kunnen tijdens een vast contract wel veranderen en mogen worden doorberekend (ConsuWijzer, Milieu Centraal). Of een daling van die kosten ook bij jou aankomt, staat in de bronnen niet. De ACM schreef op 6 augustus 2026 dat een leverancier de prijs in een vast contract alleen in uitzonderlijke gevallen mag aanpassen; vooralsnog ziet ze alleen ruimte bij wijzigingen van netbeheerkosten, energiebelasting en btw.

Bij een variabel tarief kan de prijs omhoog of omlaag. Wanneer dat mag, staat in je contract; ConsuWijzer noemt als voorbeeld elke drie maanden. In het modelcontract met variabele tarieven kan het tarief op 1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober wijzigen (ACM-besluit van 12 december 2025); andere variabele contracten kunnen andere momenten hebben. Je hoort uiterlijk een maand voordat een nieuw tarief ingaat wat het wordt (Energiebesluit, artikel 2.5).

Bij een dynamisch tarief verandert de prijs per kwartier, uur of dag, en die van gas per dag. Stijgen of dalen merk je meteen, schrijft ConsuWijzer. Dat geldt voor het leveringstarief; belasting en netbeheerkosten zijn andere onderdelen van je rekening, en volgens Milieu Centraal betaal je vaak ook een kleine inkoopvergoeding van 1 à 2 cent. Meer staat bij dynamisch energiecontract.

Kun je een vast contract opzeggen als de energieprijs daalt, en wat kost dat?

Zeg je zo’n contract voortijdig op terwijl energie goedkoper is geworden, dan kan je leverancier een opzegvergoeding vragen, mits die in je contract staat. Volgens de Energieregeling is die niet hoger dan het verschil tussen je contractprijs en de prijs van een vergelijkbaar nieuw aanbod, maal je resterende verbruik, berekend zonder belastingen. Is energie duurder geworden, dan is de vergoeding nihil (Energieregeling, artikel 2.19; ConsuWijzer, 6 oktober 2026).

Volgens de Energiewet (artikel 2.15) kan dat alleen bij tussentijdse opzegging van een contract voor bepaalde duur met een vooraf overeengekomen vaste prijs, en alleen als de vergoeding in de overeenkomst staat. De uitleg met voorbeelden staat bij opzegvergoeding bij een vast energiecontract.

Bij een variabel of dynamisch contract betaal je geen opzegvergoeding, schrijft ConsuWijzer. De opzegtermijn is maximaal een maand volgens ConsuWijzer en 30 dagen volgens de Consumentenbond.

Hoe snel merk je een lagere energieprijs bij een variabel of dynamisch contract?

Bij een dynamisch contract werken ontwikkelingen op de groothandelsmarkt de volgende dag al door in het tarief (ACM, 13 februari 2025). Bij variabele contracten worden gas en elektriciteit volgens de ACM vaak langer van tevoren ingekocht, maar voor een kortere leveringsperiode, zoals een kwartaal.

De ACM stelde in 2023 bij de drie grootste leveranciers vast dat zij minimaal een maand, vaak langer, van tevoren inkopen, waardoor er een vertraging zit tussen een daling van de groothandelsprijs en een daling van de prijzen voor consumenten (1 maart 2023). ACM-economen beschreven in 2024 dat de groothandelsprijs vanaf het najaar van 2022 daalde en consumenten de daling pas in 2023 voelden. Hoeveel weken het vandaag duurt, hebben we niet gevonden.

Een ACM-onderzoek naar zes leveranciers (2021 tot en met juni 2023) vond geen bewijs voor het sneller doorgeven van kostenstijgingen dan van kostendalingen. Een regel die een leverancier verplicht een variabel tarief te verlagen zodra de inkoopprijs daalt, vonden wij niet in de Energiewet, het Energiebesluit, de Energieregeling of het modelcontract. Wel schrijft de ACM dat leveranciers met de vier wijzigingsmomenten sneller een prijsdaling of -stijging kunnen doorvoeren (besluit van 12 december 2025).

Volgens de ACM reageert het aanbod van vaste contracten snel op de groothandelsmarkt, terwijl variabele tarieven vaak per kwartaal wijzigen (13 augustus 2026).

Hoe bewogen de ACM-medianen sinds 2023?

De ACM-medianen gaan over wat leveranciers aanbieden aan nieuwe klanten, niet over wat bestaande klanten betalen. Volgens de ACM-tabel daalde de mediaan van het aanbod tussen april 2023 en april 2024 (ACM, 8 april 2026). De ACM noemt zelf dat de belasting op gas in die jaren steeg en die op elektriciteit daalde. De prijsbasis staat niet bij de tabel.

Een andere reeks, ACM-cijfers via de Consumentenbond: tussen september 2024 en september 2025 daalde de mediaan van het aanbod voor eenjarig vast gas van 1,32 naar 1,24 euro per m3, terwijl die voor variabel gas licht steeg van 1,28 naar 1,30. In september 2026 lagen ze op 1,60 en 1,49 euro per m3 (Consumentenbond, bijgewerkt 5 oktober 2026). Zet de reeksen van april en september niet in één lijn: het zijn andere maanden en bronnen.

Onze eigen rekensom: tussen september 2024 en september 2025 daalde de mediaan voor eenjarig vast gas met 6,1% en steeg die voor variabel gas met 1,6%.

Wat betekent een lagere energieprijs voor je termijnbedrag?

Je termijnbedrag is een schatting van je jaarkosten gedeeld door 12, op basis van de energieprijs en je verbruik in de afgelopen jaren. Vaak kun je het zelf aanpassen; heb je te veel betaald, dan krijg je het terug of wordt het afgetrokken van het volgende termijnbedrag (ConsuWijzer, 4 maart 2026). Of een lagere energieprijs vanzelf in je termijnbedrag terechtkomt, staat daar niet.

Wat weten we niet over de komende maanden?

De ACM schreef op 5 maart 2026 dat toen niet te voorspellen was hoe de markt zich de komende dagen en maanden zou ontwikkelen. Wij doen ook geen voorspelling. Voor 2027 meldde de ACM op 14 september 2026 in een eerste prognose dat huishoudens naar verwachting gemiddeld 20% meer betalen voor het transport, ongeveer 89 euro per jaar voor elektriciteit en 52 euro voor gas. De energiebelasting op gas voor 2027 (0,7457 euro per m3 tegenover 0,7268 nu, volgens de Consumentenbond) behandelen wij als voorstel.

Veelgestelde vragen

Daalt mijn tarief mee als de gasprijs daalt?

Vast: nee, de prijs per kWh en m3 blijft gelijk. Variabel: de prijs kan omhoog of omlaag, op de momenten die in je contract staan. Dynamisch: een daling van het leveringstarief merk je meteen (ConsuWijzer).

Mag mijn energieleverancier mijn vaste tarief verlagen of verhogen?

Volgens de ACM mag een leverancier de prijs in een vast contract alleen in uitzonderlijke gevallen aanpassen. Vooralsnog ziet de ACM alleen ruimte bij wijzigingen van netbeheerkosten, energiebelasting en btw (6 augustus 2026).

Moet ik een opzegvergoeding betalen als de energie goedkoper is geworden?

Bij een vast contract met looptijd kan een opzegvergoeding gelden, mits die in je contract staat. Bij een variabel of dynamisch contract betaal je geen opzegvergoeding (ConsuWijzer, 6 oktober 2026).

Hoe lang van tevoren moet mijn leverancier een nieuw tarief melden?

Uiterlijk een maand voordat de wijziging ingaat (Energiebesluit, artikel 2.5). ConsuWijzer en de ACM noemen daarnaast ook wel minstens 30 dagen.

Waar kan ik zien wat energiecontracten kosten?

Op de pagina's over gasprijs en kWh-prijs van de Consumentenbond staan de ACM-medianen van het aanbod. Volgens de Consumentenbond publiceert de ACM deze prijzen halverwege iedere maand.

Bij EnergieSignaal krijg je een bericht als stroom goedkoop is. Zo werkt het.

Dit artikel hoort bij ons overzicht Vast, variabel of dynamisch contract: welke past bij jou?.

Lees ook

ContractenDynamisch energiecontract: voor wie is het slim?

RekeningVoorschotbedrag instellen: te hoog of te laag?