Slimme meter en privacy: waarom twijfelen mensen en wat kun je doen?
Privacy is volgens NOS de belangrijkste reden waarom mensen hun oude meter niet lieten vervangen, en de zorg is begrijpelijk. Het goede nieuws: je hoeft niets te blokkeren, want je kunt het uitlezen officieel laten uitzetten. Dit artikel hoort bij ons overzicht van voor- en nadelen van de slimme meter. Hoe de gegevens precies worden uitgelezen, staat in het artikel over de P1-poort.
In het kort
- Volgens de Rijksoverheid ziet de meter hoeveel energie je verbruikt, niet welke apparaten je gebruikt en ook geen leefpatroon.
- Je kunt het uitlezen op afstand laten uitschakelen door dit aan je netbeheerder te melden.
Waarom twijfelen mensen?
NOS noemt in augustus 2025 privacybezwaren de belangrijkste reden dat huishoudens hun oude meter nog niet lieten vervangen. Een slimme meter geeft regelmatig meterstanden door, en dat voelt voor veel mensen als meekijken in huis.
Er speelt nog iets mee: een onderzoek naar meetafwijkingen. Dat gaat over nauwkeurigheid, niet over privacy, maar het zorgde ervoor dat het vertrouwen in de meter een tijd onder druk stond. Wat dat onderzoek liet zien, lees je in is een slimme meter betrouwbaar?
Wat mag er wel en niet?
Het gaat bij een slimme meter om cijfers over energie: hoeveel kilowattuur er in een periode door je aansluiting ging. Wat die cijfers over jou zeggen, is precies waar de discussie over gaat. De bronnen hieronder zeggen daar het volgende over.
| Onderwerp | Wat staat er in de bronnen |
|---|---|
| Wanneer wordt uitgelezen | Eén keer per jaar voor je afrekening, twaalf keer per jaar voor maandoverzichten, bij overstappen, verhuizen en voor netbeheer (Rijksoverheid). |
| Wat ziet de meter niet | Verbruik per apparaat en je leefpatroon (Rijksoverheid). |
| Doorgeven aan anderen | Alleen met jouw toestemming (Rijksoverheid, Netbeheer Nederland). |
| Wie ziet je standen | Jij, je netbeheerder en je leverancier (Netbeheer Nederland). |
| Bewaartermijn kwartierwaarden | Liander noemt maximaal tien dagen. |
| Toezicht | ACM en Autoriteit Persoonsgegevens (Rijksoverheid). |
Het regelmatig doorgeven is dus beperkt en wettelijk afgebakend. Wat critici zorgen baart, is dat er gedetailleerdere waarden bestaan dan maandstanden. Liander zegt dat het kwartierwaarden gebruikt voor het in balans houden van het net en die maximaal tien dagen bewaart. Voor doorgeven aan anderen geldt dat daar toestemming voor nodig is.
Het verschil tussen netbeheerder en leverancier is daarbij handig om te kennen. Volgens Netbeheer Nederland leest de netbeheerder de meter uit en geeft hij daarna je meterstanden door. De toezichthouders, ACM en Autoriteit Persoonsgegevens, houden toezicht op de naleving van de gedragscode (Rijksoverheid).
Wat zegt de kritiek?
Liander zegt dat gegevens voor het in balans houden van het net direct worden samengevoegd, zodat ze niet meer naar jou herleidbaar zijn.
Volgens Liander worden de gegevens alleen gebruikt voor facturering, wettelijke netbeheertaken en het in balans houden van het net, en niet voor commerciële doeleinden. De Rijksoverheid benadrukt dat de meter alleen meet hoeveel energie je in een periode verbruikt.
Wij beoordelen de kritiek niet; de overheid en netbeheerders wijzen op de regels en het toezicht.
Het signaal blokkeren: nodig?
Je hoeft het signaal niet zelf te blokkeren. De officiële route is eenvoudiger: je meldt aan je netbeheerder dat je geen uitlezing op afstand wilt. Volgens Netbeheer Nederland kun je dat doen door het te melden, bij Liander ook via Mijn Liander. Je geeft dan zelf je standen door, en je krijgt geen maandoverzichten meer. Kies je liever helemaal geen slimme meter, dan kun je een digitale meter vragen, zie slimme meter weigeren.
Wat verandert er als je het uitzet?
Eerst iets wat vaak verkeerd wordt begrepen: de meter blijft meten, ook als je uitlezen uitzet. Wat stopt, is het doorgeven op afstand. Volgens de Rijksoverheid laat je daarvoor de communicatiefunctie uitschakelen.
Dan leest je netbeheerder je meter niet meer op afstand uit. Je geeft zelf je meterstanden door aan je leverancier, volgens de Rijksoverheid jaarlijks. Je krijgt geen maandoverzichten meer en mist diensten die van uitlezing afhangen. Op momenten waarop standen nodig zijn, zoals bij verhuizen of overstappen, geef je ze dus zelf door.
Krijg je een verzoek van een app of dienst om je meterdata te gebruiken? Volgens Netbeheer Nederland heeft niemand anders toegang tot je gegevens tenzij jij toestemming geeft. Dat is dus altijd een keuze, en je mag nee zeggen.
Wat kun je nu doen?
- Wil je geen uitlezing: meld dat bij je netbeheerder.
- Houd je het wel aan: controleer welke apps of diensten toegang hebben gekregen en trek toestemming in voor wat je niet gebruikt.
- Vraag je netbeheerder en leverancier welke gegevens ze bewaren en hoelang.
- Lees hoe je live inzicht krijgt zonder dat een ander meekijkt in de P1-poort uitgelegd.
Verder lezen over dit onderwerp
Bronnen
- Rijksoverheid: Hoe zit het bij de slimme meter met mijn privacy?
- Netbeheer Nederland: Slimme meter, veelgestelde vragen
- Liander: Slimme meter
- NOS: Mensen die nieuwe energiemeter weigeren kunnen volgend jaar boete krijgen (15 augustus 2025)
- Consumentenbond: Slimme meter, wat is het?
Bedragen en data nagelopen op 4 oktober 2026 in de genoemde bronnen. Eigen berekeningen zijn als zodanig gemarkeerd.
