Is een slimme meter verplicht? Dit geldt er sinds 2026

Een slimme meter is niet verplicht, een digitale of slimme meter wel. Volgens de Rijksoverheid worden sinds 1 januari 2026 de laatste analoge meters vervangen door slimme of digitale meters, en jij kiest welke van de twee. Hieronder lees je wat dat precies betekent, voor wie het geldt en wat je niet hoeft te doen.

Wat is verplicht en wat niet?

Het woord “verplicht” zorgt voor verwarring, omdat er drie soorten meters zijn. De slimme meter geeft zijn standen automatisch door. Een digitale meter heeft een display maar geeft niets door: je leest hem zelf af. Een analoge meter is de oude draaischijfmeter. Alleen die laatste moet verdwijnen.

Volgens Netbeheer Nederland is inmiddels 94 procent van alle energiemeters bij consumenten en kleine bedrijven slim. Het gaat dus om een kleine groep: Netbeheer Nederland, Solar Magazine en NOS noemen ongeveer 500.000 aansluitingen of huishoudens met een oude meter.

Los daarvan vervangen netbeheerders volgens Netbeheer Nederland ongeveer 2,6 miljoen meters die op het oude 2G-netwerk werken, omdat telecombedrijven dat netwerk uitfaseren. Die vervanging valt binnen het gewone schema en is voor jou gratis. Het is een ander traject dan de vervanging van analoge meters, dus verwar die twee niet als je een brief van je netbeheerder krijgt.

Voor 2026 was er geen plicht voor de consument: Liander schrijft dat het alle huishoudens gratis een slimme meter heeft aangeboden. De plicht is dus nieuw en geldt volgens Netbeheer Nederland voor huishoudens en kleine bedrijven.

Sinds wanneer geldt dit?

De verplichting staat in de nieuwe Energiewet, die op 1 januari 2026 inging. Netbeheerders sturen de huishoudens die het betreft in de loop van 2026 of 2027 een aanbod voor vervanging. Je precieze moment hangt dus af van je netbeheerder.

De reden voor het tempo is het einde van de salderingsregeling op 1 januari 2027. Daarna moeten afname en teruglevering van zonnestroom apart gemeten worden, en dat kan alleen met een digitale of slimme meter (Solar Magazine). Voor huishoudens zonder zonnepanelen verandert er door die datum niets, maar de vervangingsplicht geldt wel voor iedereen met een analoge meter.

Wat gebeurt er als je een brief krijgt?

In die brief staat dat je binnen zes weken een afspraak kunt maken, bijvoorbeeld met een QR-code. Wie dat doet, betaalt niets. Wie dat niet doet, wordt na die zes weken gemeld bij de RDI en kan kosten krijgen. Wat er daarna kan gebeuren, lees je in het artikel over een slimme meter weigeren. Over de vraag hoe lang je analoge meter nog mag blijven hangen gaat dit artikel.

Blijf je niet meewerken, dan kan de RDI een last onder dwangsom opleggen. Volgens Solar Magazine controleert de RDI dan elke drie weken of je alsnog meewerkt. Over de einddatum lopen de berichten uiteen: Kassa noemt eind 2028 als doel van de toezichthouder, NOS noemt 2029.

Zijn er uitzonderingen? Ja, drie. Volgens Solar Magazine en Kassa hoeft de vervanging niet als het technisch onmogelijk is (dat beoordeelt de netbeheerder), bij gesloten distributiesystemen en bij aansluitingen zonder meting, zoals straatverlichting. Voor een gewone woning zijn die uitzonderingen zelden van toepassing.

Slim of digitaal: wat kies je?

Krijg je een brief, dan kies je zelf tussen twee meters. Beide zijn gratis binnen het aanbod van je netbeheerder.

• Slimme meter. Standen gaan automatisch naar je netbeheerder, je krijgt maandoverzichten en hoeft niets door te geven. Volgens de Consumentenbond kan de netbeheerder storingen ook sneller opsporen.
• Digitale meter. Een meter zonder communicatie. Je leest hem zelf af en geeft de stand door aan je netbeheerder of leverancier. Volgens de Rijksoverheid mis je dan diensten die van uitlezing afhangen, zoals sommige apps.
• Slimme meter met uitlezen uit. Je kunt een slimme meter ook laten plaatsen en het uitlezen op afstand laten uitzetten. Je geeft dan zelf je standen door.

Welke je kiest, is aan jou; wat de gevolgen zijn van niet meewerken, staat in het artikel over weigeren.

Wat kost het?

Een vervanging op verzoek van je netbeheerder is gratis. Wil je zelf eerder een slimme meter, zonder brief, dan geldt: zelf eerder aanvragen kost per netbeheerder verschillend, bijvoorbeeld € 64,44 bij Stedin en € 79,67 bij Enexis (juli 2026). De huur van je meter wordt volgens de Consumentenbond niet duurder door een slimme meter.

Wat kun je nu doen?

• Kijk in je meterkast welk type je hebt: een draaischijf is analoog.
• Heb je al een brief, noteer dan de datum en maak binnen zes weken een afspraak.
• Wil je geen uitlezing op afstand, kies dan een digitale meter of laat het uitlezen uitzetten.
• Heb je zonnepanelen? Lees eerst wat een nieuwe meter voor je rekening betekent, in ons artikel over stroom en de digitale meter.
• Heb je een slimme meter en twijfel je over je gegevens? Vraag je netbeheerder wat er wordt uitgelezen.

Een slimme meter is dus vooral een kwestie van keuze en timing, niet van dwang. Wat je er zelf mee doet, bepaal je zelf.

Lees ook

Slimme meterSlimme meter: alles wat je moet weten

Slimme meterSlimme meter: voordelen en nadelen op een rij